Người xưa khi chưa có la bàn thường có những cách xác định phương hướng hết sức đặc biệt với độ chính xác cao. Trong trường hợp này, bạn cũng có thể vận dụng chúng.
Các phương hướng
Ngày nay, khi nhìn vào hoa gió dưới đây chúng ta thấy có 4 hướng chính là:
Đông hay East viết tắt E.
Tây hay West viết tắt W.
Nam hay South viết tắt S.
4Bắc hay North viết tắt N.
Bốn hướng phụ là:
Đông Bắc (NE), Đông Nam (SE), Tây Bắc (NW), Tây Nam(SW)
Ngoài ra chúng ta còn có 8 hướng là: Bắc Đông Bắc (NNE), Đông Đông Bắc (ENE), Đông Đông Nam (ESE), Nam Đông Nam (SSE), Nam Tây Nam (SSW), Tây Tây Nam (SWW), Tây Tây Bắc (WSW), Bắc Tây Bắc (NNW).
Như vậy, chúng ta có 4 hướng chính – 4 hướng phụ và 8 hướng phụ nhỏ.
Các cách tìm phương hướng
Bằng mặt trời
Đây là cách giản dị nhất mà ai cũng biết, nhất là ở những vùng nhiệt đới, nắng nhiều.
Buổi sáng, mặt trời mọc ở hướng Đông và buổi chiều lặn ở hướng Tây. Nếu các bạn đứng dang thẳng hai tay, tay mặt chỉ hướng Đông, tay trái chỉ hướng Tây, thì trước mắt là hướng Bắc, sau lưng là hướng Nam. Nhưng các bạn cần lưu ý là buổi trưa, mặt trời hơi chếch về hướng Nam. Như thế thì khoảng 9 – 10 giờ sáng, mặt trời ở hướng Đông Nam. Khoảng 15 – 16 giờ chiều thì ở hướng Tây Nam.
Bằng đồng hồ và mặt trời
Dùng một que nhỏ (cỡ cây tăm), cắm thẳng góc với mặt đất, que sẽ cho ta một cái bóng. Ta đặt đồng hồ sao cho bóng của cây tăm trùng lên kim chỉ giờ. Đường phân giác của góc hợp bởi kim chỉ giờ và số 12 cho ta hướng Nam, như vậy đối diện là hướng Bắc.
Bằng gậy và mặt trời
Dùng một cây gậy thẳng dài khoảng 90 cm, cắm thẳng góc với mặt đất. Ta ghi dấu đầu bóng của gậy, lần thứ nhất gọi là điểm A. Sau đó khoảng 15 phút, bóng gậy sẽ di chuyển qua chỗ khác, ta lại đánh dấu bóng của đầu gậy thứ hai, gọi là điểm B. Nối điểm A và B lại, ta có một đường thẳng chỉ hướng Đông Tây (điểm A chỉ hướng Tây, còn điểm B chỉ hướng Đông). Và dĩ nhiên hướng Nam Bắc thì thẳng góc với hướng Đông Tây.
Bằng sao Bắc đẩu
Ban đêm các bạn có thể dùng sao để định hướng. Có nhiều sao và chòm sao để tìm phương hướng, nhưng dễ nhất là sao Bắc Đẩu.
Muốn tìm sao Bắc Đẩu, trước hết, các bạn hãy tìm cho được chòm Đại Hùng Tinh. Chòm Đại Hùng tinh giống như cái muỗng lớn, gồm 7 ngôi sao, các bạn lấy 2 ngôi sao đầu của cái muỗng, kéo dài một đoạn thẳng tưởng tưởng bằng 5 lần khoảng cách của 2 ngôi sao đó, các bạn sẽ gặp một ngôi sao sáng lấp lánh, dễ nhận thấy, đó là sao Bắc Đẩu.
Cũng có thể tìm thấy sao Bắc Đẩu từ chòm Tiểu Hùng tinh. Chòm này cũng có 7 ngôi sao, nhưng nhỏ hơn Đại Hùng tinh. Ngôi sao chót của cái đuôi Tiểu Hùng tinh là sao Bắc Đẩu.
Bằng mặt trăng
Nếu thời gian rơi vào:
Trăng Thượng Tuần: (từ mùng 1 đến mùng 10 âm lịch). Khi ấy trăng khuyết, hai đầu nhọn quay về hướng đông. Tuy nhiên, ta chỉ thấy rõ trăng từ mùng 4 âm lịch.
Trăng Trung Tuần: (từ 20 đến 29 – 30 âm lịch). Trăng sẽ khuyết, hai đầu nhọn quay về hướng Tây. Trăng có thể thấy rõ từ 25 âm lịch Ngoài ra, các bạn có thể vạch một đường thẳng tưởng tượng đi qua hai đầu nhọn của mặt trăng thẳng xuống đất, điểm tiếp xúc đó là hướng Nam.
Bằng gió
Việt Nam chúng ta nằm trong vùng “Châu Á gió mùa” với hai loại gió chính: Gió mùa Đông Bắc và Gió mùa Tây Nam.
Gió mùa Đông Bắc hoạt động kéo dài từ tháng 10 năm này cho đến tháng 4 năm sau, thổi từ Đông Bắc đến Tây Nam. Còn gió mùa Tây Nam kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10 hàng năm, thổi từ Tây Nam đến Đông Bắc.
Muốn biết gió thổi hướng nào, các bạn nhìn các ngọn cây, ngọn cỏ, lá cây hoặc cầm ít cát bụi, giấy vụn… thả xuống xem gió cuốn đi hướng nào.
Bằng rêu mốc
Gặp thời tiết xấu, không nhìn rõ mặt trời, trăng, sao… và không có địa bàn, các bạn có thể phỏng định phương hướng bằng cách nhìn vào thân cây. Phía nào ẩm ướt nhiều là hướng Bắc (vì mặt trời không đi qua hướng này). Từ đó các bạn suy ra các hướng khác.
